آیا بلوک سبک برای دیوار باربر مناسب است

پاسخ کوتاه این است: **خیر، به‌طور کلی بلوک‌های سبک (دانه‌ای یا لیکا) برای دیوارهای باربر در ساختمان‌های مسکونی معمولی (بتنی یا فلزی) توصیه نمی‌شوند** و استفاده از آن‌ها در دیوارهای باربر، تاب‌های سازه‌ای، دیوارهای مهاربندی یا دیوارهای برشی مجاز نیست.

در ادامه دلایل فنی، مقررات ملی ساختمان و راهکارهای صحیح را بررسی می‌کنیم:

---

### ۱. دلایل فنی و سازه‌ای
- **مقاومت فشاری پایین‌تر:** بلوک‌های سبک (مثلاً با دانه‌های لیکا) معمولاً مقاومت فشاری کمتری نسبت به بلوک‌های سیمانی سنگین دارند. اگرچه ممکن است در دیوارهای غیرباربر (پارتیشن) قابل قبول باشند، اما برای دیوارهایی که بار عمودی سقف یا طبقات بالا را تحمل می‌کنند، کافی نیستند.
- **کرنش و تغییر شکل:** مواد سبک‌تر معمولاً تغییر شکل‌پذیری بیشتری دارند که می‌تواند منجر به نشست غیریکنواخت، ترک‌های غیرسازه‌ای و ایجاد درزهای نامطلوب شود.
- **مشکل اتصالات و بست‌ها:** دیوارهای باربر نیاز به اتصالات میلگردی، بست‌های دیوار و رابیتس‌های قوی دارند. بلوک‌های سبک ممکن است تحمل کششی و برشی کافی برای این اتصالات را نداشته باشند و خطر جدا شدن اتصالات وجود دارد.
- **خواص دینامیکی:** در طراحی لرزه‌ای، دیوارهای باربر باید سختی و استحکام کافی برای مشارکت در سیستم مهاربندی داشته باشند. دیوار سبک‌تر ممکن است سختی کافی نداشته باشد و در زلزله رفتار مطلوبی از خود نشان ندهد.

---

### ۲. استانداردها و مقررات ملی ساختمان ایران
بر اساس **مقررات ملی ساختمان ایران (مبحث ۹ – طراحی ساختمان در برابر زلزله) و مبحث ۸ – اجرای ساختمان‌های بتن آرمه**:
- دیوارهای باربر معمولاً از **بتن مسلح** (دیوار برشی) یا **بلوک سیمانی سنگین با ملات مسلح** ساخته می‌شوند.
- برای دیوارهای غیرباربر (پارتیشن و تقسیم فضا) می‌توان از بلوک‌های سبک (لیکا یا سفالی) استفاده کرد، مشروط به رعایت ضخامت و مسلح‌سازی مناسب.
- اگر قصد دارید از بلوک سبک به‌عنوان دیوار باربر استفاده کنید، باید **تأییدیه مهندس محاسب** داشته باشد و طراحی بر اساس بارهای وارده و نیازهای لرزه‌ای انجام شود. در عمل، این کار در ساختمان‌های معمولی رایج نیست.

---

### ۳. در چه مواردی ممکن است قابل استفاده باشد؟
- **دیوارهای حمال در سازه‌های خاص:** مثلاً در سوله‌ها یا ساختمان‌های صنعتی با سقف‌های سبک، اگر بارهای وارده بسیار کم باشند و مهندس محاسب طراحی خاص ارائه دهد.
- **دیوارهای مهاربندی شده با فریم فلزی/بتنی:** دیوار سبک به‌عنوان پرکننده داخل فریم باربر؛ اما بار عمودی توسط فریم تحمل می‌شود و دیوار فقط در برابر نیروهای جانبی مشارکت می‌کند (نیاز به طراحی دقیق دارد).
- **بازسازی و نوسازی:** گاهی برای کاهش وزن ساختمان قدیمی، با اخذ تأییدیه‌های لازم، می‌توان دیوارهای غیرباربر را با بلوک سبک جایگزین کرد.

---

### ۴. راهکارهای جایگزین برای دیوارهای باربر
- **دیوار برشی بتن مسلح:** رایج‌ترین و مطمئن‌ترین گزینه برای دیوارهای باربر و مهاربندی.
- **بلوک سیمانی سنگین (وزن مخصوص بالا) با ملات مسلح:** برای دیوارهای باربر قدیمی‌تر؛ ضخامت و مسلح‌سازی باید طبق محاسبات باشد.
- **بلوک‌های سیمانی با دانه‌های سنگین (مثل بلوک‌های سیمانی پرلیت یا سبک‌تر اما با مقاومت بالا):** برخی بلوک‌های سیمانی با دانه‌های سبک‌تر اما با فشار بالا تولید می‌شوند که ممکن است در صورت داشتن تأییدیه قابل استفاده باشند.

---

### نتیجه‌گیری
در **ساختمان‌های مسکونی و اداری معمولی** در ایران، **بلوک سبک برای دیوار باربر مناسب نیست** و استفاده از آن می‌تواند خطرات سازه‌ای به همراه داشته باشد. برای دیوارهای باربر بهتر است از **دیوار برشی بتن مسلح** یا **بلوک سیمانی سنگین با طراحی و مسلح‌سازی مناسب** استفاده شود. همیشه قبل از اجرا، **تأییدیه مهندس محاسب و ناظر سازمان نظام مهندسی** را دریافت کنید.